آموزش جاوا اسکریپت — آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات

در این مقاله از آموزش جاوا اسکریپت به بررسی مفاهیم و اصطلاحات رایج در جاوا اسکریپت خواهیم پرداخت. در این آموزش ابتدا به انواع زبان های برنامه نویسی تحت وب اشاره خواهیم کرد و تفاوت‌هاي اصلی زبان‌های جاوا اسکریپت و جاوا را شرح خواهیم داد. در ادامه نیز به هسته‌های تشکیل دهنده جاوا اسکریپت پرداخته می‌شود و با کاربردهای هر یک از آن‌ها آشنا خواهیم شد.

انواع زبان های برنامه نویسی تحت وب

قبل از پرداختن به آموزش جاوا اسکریپت در مورد انواع زبان های برنامه نویسی صحبت خواهیم کرد. همانطور که می‌دانید کامپیوترهای موجود در اینترنت، به دو دسته اصلی کامپیوترهای سمت کاربر یا Client و کامپیوترهای سرور یا Server تقسیم بندی می‌شوند. زبان های برنامه نویسی تحت وب نیز به دو دسته تحت کاربر، و تحت سرور، تقسیم بندی می‌شوند.

زبان‌های تحت کاربر یا Client زبان‌هایی هستند که بوسیله مرورگر و فقط بر روی کامپیوترهای کاربر اجرا می‌شوند. یعنی برای اجرای این گونه زبان‌ها نیازی به سرور نیست. زبان‌هایی همچون JAVASCRIPT و CSS ،HTML از این نوع زبان‌ها هستند. از این زبان‌ها معمولاً به تنهایی برای ایجاد سایت‌هایی با محتوای ثابت که اصطلاحاً به آن‌ها سایت‌های ایستا یا Static می‌گویند استفاده می‌شود.

در مقابل زبان‌های سمت کاربر، زبان‌های تحت سرور وجود دارند که برای اجرا نیاز به سرورها داشته و می‌بایست برای اجرا حتماً بر روی سرورها قرار بگیرند. این‌گونه زبان‌ها امکان برقراری ارتباط با پایگاه داده را دارند. زبان‌هایی همچون PHP، ASP، Python، JSP  و … از این دست هستند. از این زبان‌ها برای ایجاد سایت‌هایی با محتوای پویا که اصطلاحاً به آن‌ها سایت‌های پویا یا Dynamic گفته می‌شود استفاده می‌شود.

جاوا اسکریپت چیست؟

با توضیحاتی که درباره زبان‌های برنامه نویسی تحت وب در بخش قبلی داده شد حالا می‌توان گفت زبان برنامه نویسی JavaScript یک زبان برنامه نویسی سمت کلاینت یا کاربر است که به رفتار صفحات ایجاد شده بوسیله HTML معنا می‌دهد در واقع JavaScript نحوه عملکرد صفحات وب را کنترل می‌کند. اجرای جاوا اسکریپت در سمت کاربر اتفاق می‌افتد و به کدهای آن به وسیله تمامی مرور گرها پشتیبانی می‌شود.

زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت یک زبان پویا و مبتنی بر شی گرایی است البته نه در حد زبان‌های شی گرایی مانند جاوا یا ++C، اما نسبت به کاربردهای وسیع خودش در زمینه طراحی وب، جایگاه ویژه‌ای در بین زبان‌های برنامه نویسی دارد. این زبان برنامه نویسی همیشه در کنار زبان‌های دیگر به عنوان یک ابزار مکمل به کار برده می‌شود و جالب است بدانید بازار کار بسیار پر رونقی در ایران و جهان دارد. پس با آموزش جاوا اسکریپت، تخصص خود را در زمینه زبان‌های برنامه نویسی تحت وب افزایش دهید. پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی بیشتر و ارائه کاربردی درباره این زبان به فایل آماده موجود در لینک زیر نگاهی بیندازید.

پاورپوینت آماده زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت (JavaScript)

کلیک کنید

تفاوت زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت و جاوا

این سوال که تفاوت زبان‌های جاوا اسکریپت و جاوا چیست؟ همواره یکی از سوالات اصلی بسیاری از توسعه دهندگان و برنامه نویسان تازه کار بوده است. جالب است بدانید صرف نظر از تشابه اسمی این دو زبان و تشابه نحو و دستورات آن‌ها با زبان ++C وجود دارد تفاوت‌های بسیاری بین آن‌ها وجود دارد که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می کنیم:

• جاوا یک زیان برنامه نویسی کاملاً شی گرا است که برای ایجاد و توسعه برنامه‌های کاربردی مستقل و قابل اجرا بر روی انواع سیستم عامل‌ها ارائه شده است. در حالی که جاوا اسکریپت به عنوان یک زبان شبه شی‌گرا است که تنها یک فایل متنی ساده است و نمی‌توان از آن برای ایجاد برنامه‌های کاملاً مستقل استفاده کرد و برای اجرا می‌بایست در داخل صفحات HTML قرار گرفته و توسط مرورگرها تفسیر و اجرا شوند.
• جاوا یک زبان کامپایلی است در حالی که جاوا اسکریپت یک زبان اسکریپتی (مفسری) است. زبان‌های کامپایلی به زبان‌هایی گفته می‌شود که قبل از اجرا می‌بایست کامپایل شوند. زبان‌های اسکریپتی نیز به زبان‌هایی گفته می‌شود که مرحله کامپایل و اجرا آن‌ها جدا نبوده و در واقع کامپایل آن‌ها در زمان اجرا انجام می‌شود. وظیفه تفسیر برنامه‌های جاوا اسکریپت بر عهده مرورگر است.
• زبان‌های برنامه نویسی از لحاظ تعریف متغیرها به دو دسته زبان‌های Strongly Type و Loosely Type تقسیم می‌شوند در زبان‌های با نوع قوی می‌بایست ابتدا نوع متغیرها را تعیین و سپس در برنامه از آن استفاده نمود. نوع این گونه متغیرها را نمی‌توان در طول اجرا برنامه تغییر داد و در صورتی که این متغیرها با عملگرهای مناسب خود به کار نروند نتایج نادرست به دست می‌آیند و یا خطایی به وقوع می‌پیوندد. زبان های ++C و Java از این دست زبان‌ها هستند. در مقابل در زبان‌های با نوع ضعیف نیازی به تعریف متغیرها و تعیین نوع داده آن‌ها نمی‌باشد. در این زبان‌ها تعیین نوع‌های داده به طور خودکار و بر حسب نیاز توسط خود زبان انجام می‌گیرد و بنابراین در طی فرآیند پردازش داده‌ها می‌توان در هر مرحله به راحتی نوع داده‌ها را بررسی و تغییر داد. زبان‌هایی همچون javascript و PHP  از این دست هستند.
• یادگیری جاوا اسکریپت بسیار ساده‌تر از جاوا است. این به این خاطر است که همه آنچه شما به عنوان یک توسعه  دهند وب برای یادگیری جاوا اسکریپت نیاز دارید درکی عمیق از HTML است. با این حال چنانچه درك درستی از جاوا اسکریپت داشته باشید یادگیری جاوا نیز برایتان سهل و دلپذیر خواهد شد.

پاورپوینت آماده درباره زبان برنامه نویسی جاوا

کلیک کنید

اجزا تشکیل دهنده جاوا اسکریپت

جاوا اسکریپت از دو جزء اصلی DOM و BOM تشکیل شده است. DOM مخفف مدل شی گرای سند Document Object Model و BOM مخفف مدل شی گرای مرورگر Browser Object Model است که در ادامه توضیحاتی در رابطه با این دو جزء داده می‌شود.

DOM یکی از APIهای برنامه نویسی باری زبان‎‌های HTML و XML به شمار می‌رود. DOM تمام عناصر موجود در یک صفحه وب را به صورت درختی از گره‌ها نمایش می‌دهد و امکان کنترل آن‌ها برای توسعه دهندگان وب را فراهم می‌آورد. با استفاده از DOM می‌توان گره‌ها را به راحتی حذف، اضافه، جابجا و یا جایگزین کرد.

BOM نیز یکی دیگر از APIهای ساخته شده برای HTML است که به عنوان یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد مرورگرها شناخته می‌شود. از BOM برای دسترسی و دستکاری ویژگی‌های پنجره یک مرورگر می‌توان استفاده کرد. توسعه دهندگان وب با استفاده از BOM می‌تواند کارهایی همچون جابجایی پنجره‌ها و تغییر متن موجود در نوار وضعیت مرورگر و دیگر کارهایی که ارتباط مستقیمی با محتوای تشکیل دهنده صفحه (سند) ندارند انجام دهند. معمولاً BOM با پنجره‌ها و فریم‌ها سر و کار داشته و می‌توان از طریق آن کارهای زیر را انجام داد:

• باز کردن پنجره‌های popup
• توانایی باز کردن پنجره‌های جدید و تغییر اندازه و جابجایی و یا بستن آن‌ها
• بدست آوردن اطلاعاتی از مرورگر و سیستم عامل کاربران همچون نوع، نسخه و …
• بدست آوردن اطلاعاتی در مورد سند و موقعیت صفحه‌ای که در مرورگر باز شده است.
• بدست آوردن اطلاعاتی در مورد وضوح صفحه نمایش کاربر
• پشتیبانی از کوکی‌ها

ویژگی های اساسی جاوا اسکریپت

در این بخش از آموزش جاوا اسکریپت به چند مفهوم اساسی از ویژگی‌های جاوا اسکریپت می‌پردازیم:

• جاوا اسکریپت حساس به حروف است: یعنی همه چیز مانند نام متغیرها، نام توابع، عملگرها و هر چیز دیگری نسبت به حروف کوچک و بزرگ حساس است. به عنوان مثال متغیری با نام Temp با متغیری با نام temp متفاوت است.
• متغیرها بدون نوع هستند: برخلاف زبان‌هایی همچون Java و ++C متغیرها نوع خاصی نمی‌گیرند. در عوض هر متغیر می‌تواند با کلمه کلیدی var تعریف شده و مقداری را به عنوان مقدار اولیه بپذیرد. در واقع متغیرها “مقدار گرا” هستند. یعنی در هنگامی که تعریف (مقداردهی) می‌شوند نوعشان نیز مشخص می‌گردد. این ویژگی امکان تغییر نوع داده ذخیره شده در یک متغیر در هر نقطه‌ای از برنامه را فراهم می‌کند.
• قرار دادن (;) در انتهای هر دستور اختیاری است: دستورات در جاوا اسکریپت می‌توانند به ; ختم شوند یا نشوند. در صورت چشم پوشی از ; ، جاوا اسکریپت انتهای هر خط را به عنوان پایان دستور در نظر خواهد گرفت. با این حال روش صحیح ، استفاده از ; در انتهای دستورات است. چون بعضی از مرورگرها از روش اول پشتیبانی نمی‌کند و ممکن است در اجرای کدها دچار مشکل شوند.
• درج توضیحات در جاوا اسکریپت: برای درج توضیحات در میان کدها می‌توان از روش‌های زبان‌های برنامه نویسی همچون C و ++C استفاده نمود یعنی از // برای توضیحات یک خطی یا /* */ برای توضیحات چند خطی:

//this is a single-line comment
/* this is a multiline
comment */

سخن آخر

در این پست از آموزش جاوا اسکریپت با مفاهیم و اصطلاحات رایج در جاوا اسکریپت آشنا شدیم و تفاوت های زبان جاوا و جاوا اسکریپت را ذکر کردیم. همچنین در رابطه با اجزا و ویژگی های زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت نیز مباحث کاملی را بازگو کردیم. در پست بعدی در رابطه با متغیرها و انواع داده ها در جاوا اسکریپت صحبت خواهیم کرد. منتظر نظرات و پیشنهادات شما عزیزان هستیم. موفق و پیروز باشید.